دستنوشته الله جل جلاله

دست‌نوشته الله جل جلاله

نوشته شده در برنامه infinity painter
با قلم S 24 ultra
براش : ثلث

تولید : مرداد ماه ۱۴۰۵

اللّه اسم خاص و مشهورترین اسم خدا در دین اسلام است. به باور عالمان مسلمان، الله جامع همه صفات کمالی خداوند و اسم اعظم است. همچنین می‌گویند این اسم، در قرآن و دعاها، بالاترین جایگاه را دارد و محور توحید، شهادتین و آیات قرآن است. کلمه الله مخصوص خداست و در خصوص غیر خدا به کار نمی‌رود. این کلمه بیش از ۲۰۰۰ بار در قرآن به کار رفته است.

به گفته جعفر سبحانی، مفسر قرآن، بیشتر محدثان و مفسران معتقدند الله مشتق از اَلَهَ به معنای شایسته عبادت است. با این حال، احتمالات دیگری نیز بیان شده است ازجمله به معنای تحیّر، فزع و اعتماد و آرامش خاطر.

در عرفان اسلامی، اسم الله در سرسلسلهٔ اسماء الهی قرار دارد و دیگر اسمای الهی از آن سرچشمه می‌گیرند. کلمه الله در فرهنگ و جامعه‌های اسلامی، کاربردهای متعددی داشته است. برای نمونه، در سکه‌های دوران اسلامی و مکان‌های مقدس مانند حرم‌ها و مساجد به کار رفته و در پرچم‌ها و نشان‌های ملی برخی کشورهای اسلامی همچون ایران، جمهوری آذربایجان و عراق درج شده است.

«الله» اسم خاص^[۱] و مشهورترین اسم خداوند در اسلام است.^[۲] عالمان مسلمانان آن را محور توحید و اخلاص و دارای بالاترین جایگاه در قرآن و دعاها می‌دانند.^[۳] همچنین می‌گویند الله فقط یک مصداق و معنا دارد و اسمی است که جامع همه صفات کمالی خداوند است و درباره غیرخداوند به کار نمی‌رود.^[۴] به همین جهت،‌ الله محور بحث‌های پیرامون خدا در کتاب آسمانی مسلمانان و نهج البلاغه دانسته و گفته شده در قرآن همه صفات کمال برای الله اثبات می‌شود.^[۵]

کلمه الله محور دو شعار اصلی اسلام، یعنی شهادتین نیز هست؛ در شهادت نخست، وجود هر خدایی جز الله نفی می‌شود و در شهادت دوم، حضرت محمد(ص) به عنوان پیام‌آور الله معرفی می‌شود.^[۶]

کلمه الله، در کنار نام‌هایی مانند «رَب» و «اِلٰه»، شایع‌ترین نام‌های خدا در قرآن‌اند.^[۷] تعداد تکرار واژه الله در قرآن را ۲۶۹۹،^[۸] ۲۷۰۲^[۹] و ۲۸۰۷ بار برشمرده‌اند.^[۱۰]

بسیاری از عالمان مسلمان الله را اسم اعظم می‌دانند.^[۱۱] ازجمله دلایل اسم اعظم بودن این واژه این است که الله پایه و اساس توحید است و کافر، با گفتن آن، از کفر به ایمان منتقل می‌شود و اگر کسی به جای «لا اله الا الله»، «لا اله الا الرحمن» بگوید، از دایره کفر خارج و به دایره اسلام وارد نمی‌شود.^[۱۲]

در زبان فارسی، خدا مترادف واژهٔ «الله» است.^[۱۳] در ترجمه‌های متأخر کتاب‌های مقدس یهودیان و مسیحیان و زرتشتیان، واژه‌های «یهوه»، «تئوس» و اهورامزدا که به خدا اشاره دارند، به الله ترجمه شده است.^[۱۴] واژهٔ الله پیش از اسلام هم به کار می‌رفته است و در آیه ۸۷ سوره زخرف و آیه ۲۵ سوره لقمان به کاربرد این کلمه پیش از نزول قرآن اشاره شده است.^[۱۵]

برخی الله را واژه‌ای عربی می‌دانند^[۱۶] و برخی هم می‌گویند اصل آن عِبری یا سُریانی است.^[۱۷] به باور عالمانی، واژه «الله» در اصل، «اَلْاِلٰه» بوده که همزهٔ دوم بر اثر استعمال زیاد حذف شده و به صورت «الله» درآمده است.^[۱۸] به نظر برخی هم الله از ریشه «لاه» است که الف و لام بر سرش آمده و الله شده است.^[۱۹] درباره اینکه کلمه الله مشتق است و از کلمه دیگری گرفته شده یا خیر، اختلاف‌نظر هست.^[۲۰] به گفته فخر رازی، بیشتر فقها و اصولیان آن را غیرمشتق دانسته‌اند.^[۲۱] کسانی که نام الله را مشتق می‌دانند احتمالات مختلفی درباره ریشه و اصل آن ذکر می‌کنند^[۲۲] که برخی از آنها از این قرارند:

• الله مشتق از اَلَهَ به معنای شایسته عبادت است.^[۲۳] به گفته جعفر سبحانی، مفسر قرآن، بسیاری از محدثان و مفسران این نظر را پذیرفته‌اند.^[۲۴] این معنا در روایات نیز نقل شده است.^[۲۵]
• مشتق از اَلِهَ یا وله به معنای تحیّر؛ زیرا عقل‌ها در شناخت ذاتش متحیرند.^[۲۶]
• مشتق از اله به معنای فزع و اعتماد؛ زیرا مردم در سختی‌ها به او پناه می‌برند^[۲۷] و اعتماد می‌کنند.^[۲۸]
• مشتق از اله به معنای آرامش خاطر؛ زیرا یاد الله مایه آرامش خاطر است.^[۲۹]
• مشتق از «لاهَ» به معنای پنهان‌بودن؛ زیرا خداوند از عقل‌ها و اوهام و خیالات پنهان است.^[۳۰]

به‌گفته عرفان‌پژوهان، در عرفان اسلامی که اسم‌های خداوند چینش خاصی دارند، اسم جامع الله، سرسلسله اسماء الهی است. پس از آن، اسماء چهارگانه (یعنی اول، آخر، ظاهر و باطن) و اسماء هفت‌گانه قرار داند که از اسم الله پدید می‌آیند و به همین ترتیب تا به اسماء جزئی برسد. بنابراین در عرفان، همه اسماء خدا به الله برمی‌گردند.^[۳۱]

کلمه الله در پرچم و نشان ملی ایران^[۳۲] و نشان ملی جمهوری آذربایجان، به کار رفته است.^[۳۳] در پرچم و نشان ملی کشور عراق نیز به‌صورت الله اکبر استفاده شده است.^[۳۴] واژه الله، چه به‌صورت تنها و چه به‌صورت ترکیبی، جزو نوشته‌های سکه‌های دوران اسلامی به شمار می‌رفته است.^[۳۵] این کلمه در مکان‌های مقدس گوناگونی مانند حرم‌ها و مساجد نیز به صورت‌های مختلف به کار رفته است. خوشنویسان متعددی نیز به خطاطی و خوشنویسی این کلمه به صورت‌ها و خط‌های گوناگون پرداخته‌اند: